Dietetyka w OTC

Szanowni Państwo,

W ciągu ponad 20 lat leczenia dietetycznego otyłości, nadwagi i niedowagi skorzystało z poradnictwa dietetycznego prawie 18.000 pacjentów.

Tak duże doświadczenie zaowocowało bogatą biblioteką diet OTC wynoszącą kilkaset diet. Są to diety opracowane przez zatrudnianych w tym okresie dietetyków, pod moim nadzorem merytorycznym, wg zasad zdrowego żywienia. Diety są zbilansowane, 5-posiłkowe i każda z nich ma własną charakterystykę, np. dieta bogata w tryptofan w okresie jesiennym, kiedy często dosięgają nas nastroje depresyjne, o nazwie „Deszczowy listopad”, w czerwcu proponujemy pacjentom „Truskawkowy czerwiec”, latem zimne chłodniki, a w sierpniu, gdy wyjeżdżamy na łono natury dietę z darami natury z lasów i jezior (ryby, grzyby, owoce leśne), jesienią w naszych dietach królują kolorowe warzywa z naszych działek i straganów.

Każda z kilkuset diet jest opracowana tak, aby zachowując zbilansowanie, była barwna, urozmaicona, a tym samym smakowała naszym pacjentom. Pacjent uczestniczy w wyborze diety. Wybór diety poprzedzony jest wywiadem przeprowadzonym przez dietetyka. Taki wywiad daje informacje m. in. na temat ulubionych produktów i posiłków, ale także pozwala zauważyć błędy żywieniowe popełniane przez pacjenta.

Staramy się uwzględniać upodobania kulinarne naszych pacjentów, oczywiście w granicach przestrzegania zasad zdrowego żywienia. Jednak diety „pod dyktando” pacjenta, te, które pacjenci określają „indywidualnymi”, czyli „to jem i lubię jeść na śniadanie, a to na obiad itd…” nie są dobre, często nawet po zbilansowaniu ich powstałyby diety monotonne, a horyzonty możliwości żywienia dietetycznego pacjenta nie uległyby nigdy poszerzeniu. Pokazujemy więc modele zdrowych i ciekawie skomponowanych diet OTC wprowadzając korekty dietetyczne zgodnie z życzeniami pacjentów zachęcając równocześnie do spróbowania niektórych produktów i potraw spożywczych bardzo zdrowych i smacznych, po które pacjent dotychczas nie sięgał, bądź nie potrafił ich samodzielnie przyrządzić. Dowiedziono, że odżywiający się człowiek powinien korzystać w swoim jadłospisie z co najmniej 70 składników odżywczych.

Pacjent oczekuje na dietę indywidualną i taką de facto w OTC otrzymuje, ale osobą sterującą jest dietetyk współpracujący z lekarzem, bo często nie wszystkie produkty pacjent może spożywać z uwagi na jego stan zdrowia (choroby towarzyszące).

Nasze diety są doceniane przez pacjentów i wielokrotnie słyszymy z ich ust, że „tak smacznie i w tak urozmaicony sposób nigdy się nie odżywiałam/ łem” oraz to, że nastąpiła modyfikacja zachowań żywieniowych w domu, obejmująca całą Rodzinę. To cieszy.

 

Dzięki wykonywanym w OTC badaniom tkanki tłuszczowej wisceralnej, możemy stwierdzić u niektórych osób jej rozrost co prowadzi do chorób takich jak nadciśnienie tętnicze, cukrzyca t. II, zaburzenia gospodarki tłuszczowej, kwasu moczowego, zakrzepicy itp. U tych pacjentów stosujemy specjalnie opracowane, wg najnowszych zaleceń dietetyki, diety tzw. wisceralne, umożliwiające równoczesne leczenie tych chorób. Dzięki ich stosowaniu oraz odpowiednim włączonym wówczas leczeniu farmakologicznym można stopniowo odstawić leki dotychczas stosowane czyli „wyleczyć z tych przewlekłych schorzeń”. Finalnie pacjenci nie otrzymują już żadnych leków, a prowadzeni są jedynie na profilaktycznych dietach wisceralnych.

 

Dietetyka OTC opiera się zawsze na aktualnej wiedzy dietetycznej, stąd udział nasz w licznych kongresach, zjazdach i szkoleniach organizowanych przez Polskie i Europejskie Towarzystwo Badań nad Otyłością, kursach SCOPE (Specialist Certificate of Obesity Professional Education) oraz podyplomowych studiach w Instytucie Żywności i Żywienia. Rozwój dietetyki jest bowiem bardzo szybki i należy za tą wiedzą nadążać. Stąd diety opracowane w naszym ośrodku w latach minionych często są modyfikowane, zgodnie ze zmieniającą się aktualną dietetyką, a diety opracowywane w ostatnich latach są oparte na najnowszej wiedzy dietetycznej.

 

Kto powinien leczyć otyłość?

Jako zasadę przyjęto w OTC prowadzenie pacjentów z nadwagą, otyłością i niedowagą wspólnie przez lekarza i dietetyka.

Wielokrotnie podkreślałam, iż otyłość jest uznana przez WHO za chorobę, stąd logicznym jest, że powinien ją leczyć lekarz (a nie nawet wybitny specjalista reprezentujący inny aniżeli lekarz zawód). Tylko lekarz jest bowiem w stanie zrozumieć patogenezę choroby, przeprowadzi

dokładny wywiad zdrowotny i badanie fizykalne, po czym stworzyć charakterystykę diety, którą opracuje dietetyk. Dietetyk samodzielnie choroby leczyć nie powinien. Jednak jest on niezbędny w procesie leczenia dietetycznego, gdyż tylko dobry dietetyk opracuje ciekawą, zdrową, zbilansowaną dietę. Czyli tylko taki zespół: lekarz + dietetyk potrafi dogłębnie i bezpiecznie pomóc pacjentowi.

W trakcie odchudzania zachodzi zwykle konieczność modyfikacji i redukcji dotychczas przyjmowanych leków (w tym nadciśnieniowych, cukrzycowych i innych), a tego dietetyk ani specjalista innej dziedziny wiedzy nie uczyni. Brak korekty dotychczasowej dawki leków w miarę zmniejszania ciężaru ciała ma niekorzystne konsekwencje zdrowotne i może nawet być niebezpieczne dla zdrowia.

Otłuszczenie jelit, stłuszczenie wątroby i trzustki u pacjentów z otyłością wisceralną (trzewną) powoduje dodatkowe dolegliwości, jak wzdęcia brzucha, zaburzenia wypróżniania. Wówczas pacjenci zgłaszający się do nas są równocześnie, obok leczenia dietetycznego, leczeni probiotycznie (odpowiednio dobranymi preparatami) i farmakologicznie.

Pacjenci cierpiący na choroby gastroenterologiczne są leczeni wg obowiązujących w gastroenterologii standardów. Dodatkowo otrzymują oni stosowną dietę, która pozwala na szybsze ustąpienie dolegliwości do czasu, gdy włączone leczenie farmakologiczne zadziała.

Niektóre schorzenia gastroenterologiczne, np. choroba refluksowa, stłuszczenie wątroby i trzustki, otłuszczenie jelit i inne wymagają równoczesnego leczenia odchudzającego, gdyż otyłość brzuszna jest jedną z ich przyczyn i należy ją zlikwidować, aby uzyskać wyleczenie trwałe.

Wówczas pacjenci gastroenterologiczni, obok leczenia farmakologicznego, otrzymują dietę właściwą dla danej jednostki chorobowej, będącą jednak równocześnie dietą redukcyjną (wówczas zachodzi konieczność wykonania badań analizy składu ciała, celem właściwego doboru kaloryczności diety). Dotyczy to również osób z cachexią (wyniszczeniem) w przebiegu schorzeń gastroenterologicznych, gdzie należy zastosować dietę hyperkaloryczną, stąd wykonanie badań przed rozpoczęciem leczenia jest niezbędne.

Do OTC zgłaszają się również na leczenie pacjenci, którzy z powodu nowotworów byli poddani radio- bądź chemioterapii – również oni wymagają dokładnej analizy składu ciała i zastosowania diety specjalistycznej leczniczej i leczenia oczyszczającego z toksyn.

Dietetyka OTC obejmuje oczywiście również leczenie wszystkich chorób dietozależnych, leczenie nietolerancji pokarmowych, candidozy jelit i zespołu przeciekania jelit.

Leży nam na sercu leczenie dietetyczne nadwagi i otyłości u dzieci. OTC wyposażone jest w odpowiedni dla dzieci analizator Futrex (na podczerwień), stąd diagnostyka znacznie dokładniejsza aniżeli skale centylowe. W tych wywiadach dietetycznych powinna zawsze uczestniczyć osoba sporządzająca posiłki dla dziecka, gdyż tylko współpraca dietetyka z nią może zagwarantować powodzenie kuracji. Diety są dostosowane smakowo specjalnie dla dzieci, ale oczywiście oparte na zasadach zdrowego żywienia, np. „Dieta Smerfów” ma napój smerfowy (koktajl z kefiru i jagód), bądź „zielone ziemniaki” (puree ziemniaczane ze…szpinakiem), aby było zdrowo i radośnie.

Specyficzne są też diety geriatryczne – o odpowiedniej, dobranej do wieku kaloryczności, pokarmach łatwo wchłaniających się z jelit, lekkostrawnych, gdyż praca przewodu pokarmowego jest często u tych osób osłabiona (wydzielanie soków trawiennych osłabione), a wchłanianie upośledzone – stąd niekiedy u osób w okresie tzw. późnej starości niechęć do jedzenia i wyniszczenie (cachexia starcza) dodatkowo osłabiająca organizm.

Prowadzimy również osoby pragnące być na diecie wegetariańskiej, semiwegetariańskiej bądź wegańskiej. Osobiście doceniam i lubię ten sposób żywienia, a prawidłowo prowadzony nie wpływa ujemnie na organizm. Wręcz odwrotnie – może niekiedy działać leczniczo.

W ostatnich kilku latach zajęliśmy się problemem nietolerancji pokarmowej jako jednej z ukrytych przyczyn nadwagi i otyłości. Od wielu lat obserwowałam osoby z uporczywą nadwaga i otyłością, które pomimo przestrzegania diety i włączenia aktywności fizycznej i spożywania naprawdę małej ilości jedzenia, wciąż przybierały na wadze i trudno im było schudnąć. Z chwilą, gdy dowiedziałam się, że spożywanie pokarmu, na który pacjent ma nietolerancję pokarmową może ten problem wywołać wprowadzenie testów nietolerancji pokarmowej do usług medycznych OTC stało się koniecznością. I faktycznie u naszych pacjentów po wprowadzeniu diet eliminacyjnych (tj. wykluczających pokarmy nietolerowane) obok wyraźnej poprawy zdrowotnej i ustąpienia wielu przewlekłych dolegliwości po 1-2 miesiącach diety eliminacyjnej, widać wyraźne przyspieszenie tempa odchudzania, które zaczyna wreszcie przebiegać prawidłowo zgodnie z naszymi wyliczeniami. Stąd jako pierwsi w Szczecinie zaczęliśmy wykonywać testy nietolerancji (wówczas jeszcze nielaboratoryjne), a obecnie testy laboratoryjne, które wykonujemy w najlepszych laboratoriach Europy. Efekty lecznicze prowadzonej kuracji u tych pacjentów są niekiedy rewelacyjne, np. ustępują wieloletnie migreny, leczone bez efektu problemy skórne i inne dolegliwości.

Ostatnio diagnozujemy (Dysbio-check) i prowadzimy pacjentów z dysbiozą jelit, która jest wielkim problemem XXI wieku.

 

Nie sposób przedstawić wszystkich problemów. W tym liście pragnę Państwu uświadomić złożoność problemów współczesnej dietetyki i przedstawić w skrócie co możemy Państwu zaoferować.

 

Z poważaniem,

 

dr n.med. Ewa Fenc – Czajka

 

 

POWIERZ SWOJE ZDROWIE PROFESJONALISTOM